πMatma StartKonto →
Lekcja krok po kroku

Liczby rzymskie w kalendarzu

W klasie 3 wystarczą znaki I=1, V=5 i X=10. Mniejszy znak po większym dodajemy, a stojący przed większym odejmujemy.

3 kroki3 przykłady10 ćwiczeń
Cel lekcji

Po tej lekcji potrafisz samodzielnie rozwiązywać zadania z tematu „Liczby rzymskie w kalendarzu” i sprawdzać poprawność wyniku.

Matematyka na zakupach

Ułóż dokładną kwotę

Dodawaj monety i banknoty, aż otrzymasz wskazaną kwotę. Każde kliknięcie zmienia sumę.

Ułóż kwotę12,50 zł

Brakuje 12,50 zł

Kliknij monety lub banknoty powyżej.

Suma: 0,00 zł
1

Najpierw zobacz i poruszaj. Potem nazwij to, co się zmieniło. Dopiero na końcu zapisz działanie matematyczne.

01
Zacznij od sensu

Zrozum pojęcie

Zanim użyjesz wzoru lub algorytmu, zobacz, co naprawdę oznacza ten temat.

Najprościej mówiąc

Liczby rzymskie zapisujemy znakami o ustalonych wartościach: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 i M = 1000. Zwykle wartości stojące obok siebie dodajemy. Gdy mniejszy znak znajduje się przed większym, jego wartość odejmujemy, na przykład IV = 5 − 1 = 4.

Przyda Ci się
  • ✓Sprawne wykonywanie podstawowych działań na liczbach naturalnych.
  • ✓Porównywanie i dodawanie liczb naturalnych.
Gdzie to spotkasz?

Zapis rzymski spotkasz na tarczach zegarów, numerach rozdziałów, oznaczeniach wieków oraz imionach władców.

Słowa, które warto znać
znak rzymski

Litera używana do zapisywania liczby w systemie rzymskim.

zasada dodawania

Mniejszy lub równy znak po większym dodajemy do wyniku.

para odejmująca

Dozwolony zapis, w którym mniejszy znak przed większym oznacza odejmowanie, np. IX = 9.

02
Teraz poznaj sposób

Metoda rozwiązania

W podobnych zadaniach wykonuj te czynności zawsze w tej samej kolejności.

  1. 1
    Krok 1

    Zapamiętaj: I=1, V=5, X=10.

  2. 2
    Krok 2

    Sprawdź, czy I stoi przed V lub X — wtedy je odejmij.

  3. 3
    Krok 3

    W pozostałych prostych zapisach dodaj wartości.

Dlaczego to działa?

Każdy znak ma stałą wartość. Odczyt polega więc na kontrolowanym dodawaniu albo odejmowaniu sąsiednich wartości.

03
Zobacz na przykładzie

Rozwiązania krok po kroku

Najpierw spróbuj samodzielnie. Dopiero później rozwiń rozwiązanie.

01Przykład 1Rozwiąż: III = 1 + 1 + 1 = 3Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    III = 1 + 1 + 1 = 3.

02Przykład 2Rozwiąż: IV = 5 - 1 = 4Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    IV = 5 - 1 = 4.

03Przykład 3Rozwiąż: XII = 10 + 1 + 1 = 12, czyli grudzieńPokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    XII = 10 + 1 + 1 = 12, czyli grudzień.

04
Utrwal wiedzę

Najważniejsze przed ćwiczeniami

✓
Zapamiętaj

Najważniejszy krok: Zapamiętaj: I=1, V=5, X=10. Na końcu zawsze sprawdź znak, jednostkę i sens otrzymanego wyniku.

!
Częsty błąd

Nie zaczynaj od przypadkowego działania. Najpierw nazwij dane, ustal kolejność kroków, a potem sprawdź wynik innym sposobem.

?
Szybkie sprawdzenieJaką wartość ma zapis XIV?
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź

X = 10, IV = 4, dlatego XIV = 10 + 4 = 14.