Lekcja krok po kroku

Płaszczyzna, proste i półproste – klasa 5

Płaszczyznę wyobrażamy sobie jako płaską powierzchnię rozciągającą się bez końca. Na niej zaznaczamy punkty, rysujemy fragmenty prostych, półprostych, odcinki i kąty.

3 kroki3 przykłady10 ćwiczeń
Cel lekcji

Po tej lekcji potrafisz samodzielnie rozwiązywać zadania z tematu „Proste, półproste, odcinki i kąty” i sprawdzać poprawność wyniku.

Geometria w ruchu

Zbuduj figurę i zmieniaj jej wymiary

Zmieniaj boki oraz wysokość. Figura i jej wynik przeliczają się natychmiast.

Figura o zmiennych wymiarachpodstawa = 5h = 3
Pole figury5 · 3 = 15jednostek kwadratowych
1

Najpierw zobacz i poruszaj. Potem nazwij to, co się zmieniło. Dopiero na końcu zapisz działanie matematyczne.

01
Zacznij od sensu

Zrozum pojęcie

Zanim użyjesz wzoru lub algorytmu, zobacz, co naprawdę oznacza ten temat.

Najprościej mówiąc

W geometrii nie wystarczy ocenić rysunku wzrokiem. Rozwiązanie opieramy na definicjach, oznaczeniach i znanych własnościach figur. Najpierw wypisz dane, zaznacz je na rysunku, a potem wybierz zależność, która łączy je z szukaną wielkością.

Przyda Ci się
  • ✓Kolejność wykonywania działań oraz kontrola wyniku.
  • ✓Posługiwanie się linijką, ekierką i podstawowymi jednostkami długości.
Gdzie to spotkasz?

Geometria jest potrzebna w budownictwie, projektowaniu, mapach, grafice komputerowej i pomiarach.

Słowa, które warto znać
własność figury

Cecha prawdziwa dla każdej figury danego rodzaju.

dane

Informacje podane w treści lub zaznaczone na rysunku.

wniosek

Nowa informacja wynikająca z danych i znanych własności.

02
Teraz poznaj sposób

Metoda rozwiązania

W podobnych zadaniach wykonuj te czynności zawsze w tej samej kolejności.

  1. 1
    Krok 1

    Rozpoznaj ramiona i wierzchołek kąta.

  2. 2
    Krok 2

    Przyłóż środek kątomierza do wierzchołka.

  3. 3
    Krok 3

    Odczytaj właściwą skalę i sklasyfikuj kąt.

Dlaczego to działa?

Twierdzenia geometryczne opisują zależności prawdziwe niezależnie od wyglądu konkretnego rysunku. Dlatego zapis własności jest pewniejszy niż mierzenie obrazka.

03
Zobacz na przykładzie

Rozwiązania krok po kroku

Najpierw spróbuj samodzielnie. Dopiero później rozwiń rozwiązanie.

01Przykład 1Spróbuj rozwiązać przykład 1Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    Proste przecinające się pod kątem 90° są prostopadłe.

02Przykład 2Spróbuj rozwiązać przykład 2Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    Kąt 38° jest ostry, 90° prosty, a 125° rozwarty.

03Przykład 3Spróbuj rozwiązać przykład 3Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    Kąty przyległe 65° i x tworzą 180°

  2. 2

    x=115°.

Wyjaśnienia i dodatkowe zadania

Punkty i proste na płaszczyźnie

Kartka lub tablica pomaga wyobrazić sobie płaszczyznę, ale ma brzegi. Płaszczyzna geometryczna nie ma brzegów. Punkt opisuje położenie i nie ma wymiarów; kropka na rysunku tylko go przedstawia. Punkty oznaczamy wielkimi literami, na przykład A, B i C.

Przez dwa różne punkty przechodzi dokładnie jedna prosta. Możesz nazwać ją prostą AB lub małą literą, na przykład k. Prosta nie ma początku ani końca. Nie mierzymy jej całej długości, bo rozciąga się nieskończenie daleko.

Jak rozpoznać półprostą i odcinek?

Punkt A dzieli prostą na dwie półproste o wspólnym początku A. Półprosta AB zaczyna się w A i biegnie przez B dalej bez końca. Kolejność liter ma znaczenie: półprosta BA zaczyna się w B i biegnie w stronę A.

Odcinek AB obejmuje fragment między A i B wraz z oboma końcami. Odcinki AB i BA są identyczne. Na schematach końce oznacza się punktami, a dalszy kierunek półprostej często strzałką. O rozpoznaniu figury decyduje też opis zadania, ponieważ każdy rysunek ma ograniczone rozmiary.

Proste równoległe, prostopadłe i kąty

Dwie różne proste na płaszczyźnie są równoległe, gdy nie mają punktów wspólnych. Zapisujemy k ∥ l. Proste prostopadłe przecinają się pod kątem prostym, czyli 90°; zapisujemy k ⟂ l. Nie każde przecinające się proste są prostopadłe.

Dwie półproste o wspólnym początku są ramionami kąta, a ich początek jest jego wierzchołkiem. W nazwie kąta ABC środkowa litera B wskazuje wierzchołek. Do sprawdzania kąta prostego użyj ekierki, a do pomiaru innych kątów kątomierza.

Zadania z rozwiązaniami

Najpierw spróbuj rozwiązać zadanie samodzielnie. Następnie rozwiń rozwiązanie i porównaj kolejne kroki.

Zadanie 1. Ile prostych można poprowadzić przez dwa różne punkty A i B?Rozwiązanie krok po kroku
  1. Zaznacz oba punkty.
  2. Ustaw linijkę tak, aby jej krawędź przechodziła przez A i B.

Odpowiedź: Dokładnie jedną prostą.

Zadanie 2. Czym różnią się półproste AB i BA?Rozwiązanie krok po kroku
  1. W półprostej AB początkiem jest A, a B wskazuje kierunek.
  2. W półprostej BA początkiem jest B, a A wskazuje kierunek.

Odpowiedź: Mają różne początki i przeciwne kierunki, więc nie są tą samą półprostą.

Zadanie 3. Proste przecinają się pod kątem 90°. Jak je nazywamy?Rozwiązanie krok po kroku
  1. 90° to kąt prosty.
  2. Proste tworzące kąt prosty są prostopadłe.

Odpowiedź: To proste prostopadłe.

Częste pytania

Czy prosta ma dwa końce?
Nie. Dwa końce ma odcinek. Prosta rozciąga się bez końca w obu kierunkach.
Czy dwie różne proste na płaszczyźnie mogą mieć dwa punkty wspólne?
Nie. Przez dwa różne punkty przechodzi jedna prosta, więc takie proste musiałyby się pokrywać.
04
Utrwal wiedzę

Najważniejsze przed ćwiczeniami

✓
Zapamiętaj

Najważniejszy krok: Rozpoznaj ramiona i wierzchołek kąta. Na końcu zawsze sprawdź znak, jednostkę i sens otrzymanego wyniku.

!
Częsty błąd

Nie opieraj odpowiedzi wyłącznie na wyglądzie rysunku. Zapisz znane własności figury i dopiero z nich wyciągnij wniosek.

?
Szybkie sprawdzenieCo należy zrobić przed rozpoczęciem obliczeń na rysunku geometrycznym?
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź

Wypisz dane, zaznacz je na rysunku i nazwij własności figury, których można użyć.