Lekcja krok po kroku

Co to jest cyfra jedności? System dziesiątkowy

Cyfra jedności zajmuje pierwsze miejsce od prawej w zapisie liczby naturalnej. W liczbie 347 cyfrą jedności jest 7, cyfrą dziesiątek 4, a cyfrą setek 3.

3 kroki3 przykłady10 ćwiczeń
Cel lekcji

Po tej lekcji potrafisz samodzielnie rozwiązywać zadania z tematu „System dziesiątkowy” i sprawdzać poprawność wyniku.

Od płaskiej siatki do bryły

Złóż siatkę graniastosłupa

Rozłóż bryłę na ściany, policz je, a następnie uruchom składanie.

To jest płaska siatka

Ma 6 ścian. W sześcianie wszystkie są kwadratami.

1

Najpierw zobacz i poruszaj. Potem nazwij to, co się zmieniło. Dopiero na końcu zapisz działanie matematyczne.

01
Zacznij od sensu

Zrozum pojęcie

Zanim użyjesz wzoru lub algorytmu, zobacz, co naprawdę oznacza ten temat.

Najprościej mówiąc

Działanie matematyczne opisuje konkretną zmianę: dodawanie łączy, odejmowanie znajduje różnicę, mnożenie zastępuje wielokrotne dodawanie, a dzielenie tworzy równe grupy. Przed liczeniem nazwij działanie i oszacuj, jakiego wyniku się spodziewasz.

Przyda Ci się
  • ✓Sprawne wykonywanie podstawowych działań na liczbach naturalnych.
  • ✓Rozpoznawanie znaków działań i wartości pozycyjnej cyfr.
Gdzie to spotkasz?

Podstawowe działania wykorzystujemy podczas zakupów, dzielenia przedmiotów, planowania czasu i porównywania ilości.

Słowa, które warto znać
składnik

Jedna z liczb dodawanych do siebie.

wynik działania

Liczba otrzymana po poprawnym wykonaniu działania.

działanie odwrotne

Działanie pozwalające sprawdzić wynik, np. odejmowanie dla dodawania.

02
Teraz poznaj sposób

Metoda rozwiązania

W podobnych zadaniach wykonuj te czynności zawsze w tej samej kolejności.

  1. 1
    Krok 1

    Podziel liczbę na klasy i rzędy.

  2. 2
    Krok 2

    Nazwij wartość każdej cyfry.

  3. 3
    Krok 3

    Zapisz liczbę jako sumę składników.

Dlaczego to działa?

Algorytmy rachunkowe porządkują cyfry według ich wartości pozycyjnej. Działanie odwrotne pozwala sprawdzić, czy wynik prowadzi z powrotem do danych.

03
Zobacz na przykładzie

Rozwiązania krok po kroku

Najpierw spróbuj samodzielnie. Dopiero później rozwiń rozwiązanie.

01Przykład 1Spróbuj rozwiązać przykład 1Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    W liczbie 4 582 cyfra 5 oznacza pięć setek.

02Przykład 2Spróbuj rozwiązać przykład 2Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    Zadanie: Jaka jest wartość cyfry 7 w liczbie 27 415?

  2. 2

    Rozwiązanie krok po kroku: Jej wartość to 7000.

03Przykład 3Spróbuj rozwiązać przykład 3Pokaż rozwiązanieUkryj rozwiązanie⌄
Rozwiązanie

Przejdź po kolei przez każdy zapis.

  1. 1

    Zadanie: Która liczba jest większa: 45 099 czy 45 909?

  2. 2

    Rozwiązanie krok po kroku: 45 909 jest większe.

Wyjaśnienia i dodatkowe zadania

Jak znaleźć cyfrę jedności?

W liczbie naturalnej spójrz na ostatnią cyfrę po prawej stronie. W liczbie 82 jest nią 2, w 150 jest nią 0, a w liczbie jednocyfrowej 6 jest nią 6. W zapisie dziesiętnym z przecinkiem cyfra jedności stoi bezpośrednio przed przecinkiem: w 24,7 jest nią 4.

Nie myl cyfry jedności z liczbą wszystkich pojedynczych elementów. Zbiór 47 patyczków zawiera 47 pojedynczych patyczków, ale cyfra jedności liczby 47 to 7. Pozostałe 40 elementów tworzy cztery pełne dziesiątki.

Cyfra a jej wartość w liczbie

Cyfry to znaki od 0 do 9, z których zapisujemy liczby. Ta sama cyfra może oznaczać różną wartość: w 555 pierwsza 5 oznacza 500, druga 50, a ostatnia 5. Kolejne miejsca od prawej to jedności, dziesiątki, setki, tysiące.

System jest dziesiątkowy, ponieważ dziesięć jednostek jednego rzędu tworzy jednostkę następnego rzędu. Dziesięć jedności to dziesiątka, a dziesięć dziesiątek to setka. Rozkład 4582 = 4000 + 500 + 80 + 2 pokazuje wartość każdej cyfry.

Do czego przydaje się cyfra jedności?

Pozwala szybko ustalić, czy liczba naturalna jest parzysta: kończy się wtedy na 0, 2, 4, 6 lub 8. Liczba zakończona na 0 lub 5 dzieli się przez 5. Cyfra jedności przydaje się też w działaniach pisemnych, gdzie jedności zapisujemy pod jednościami.

Zadania z rozwiązaniami

Najpierw spróbuj rozwiązać zadanie samodzielnie. Następnie rozwiń rozwiązanie i porównaj kolejne kroki.

Zadanie 1. Jaka jest cyfra jedności liczby 708?Rozwiązanie krok po kroku
  1. Przeczytaj cyfry od prawej: 8, 0, 7.
  2. Pierwsza z nich zajmuje miejsce jedności.

Odpowiedź: Cyfra jedności to 8.

Zadanie 2. Podaj cyfrę jedności i cyfrę dziesiątek liczby 150.Rozwiązanie krok po kroku
  1. Ostatnia cyfra to 0 — oznacza jedności.
  2. Przed nią stoi 5 — oznacza pięć dziesiątek, czyli 50.

Odpowiedź: Cyfra jedności: 0. Cyfra dziesiątek: 5.

Zadanie 3. Jaka jest wartość cyfry 3 w liczbie 632?Rozwiązanie krok po kroku
  1. Cyfra 2 zajmuje miejsce jedności.
  2. Cyfra 3 stoi o jedno miejsce dalej, na pozycji dziesiątek.
  3. Oblicz 3 · 10 = 30.

Odpowiedź: Cyfra 3 ma wartość 30.

Częste pytania

Czy cyfrą jedności może być zero?
Tak. Na przykład w liczbach 20, 150 i 3000 cyfra jedności to 0.
Gdzie jest cyfra jedności w liczbie 12,35?
Bezpośrednio przed przecinkiem, czyli jest nią 2. Cyfry 3 i 5 po przecinku oznaczają dziesiąte i setne części jedności.
04
Utrwal wiedzę

Najważniejsze przed ćwiczeniami

✓
Zapamiętaj

Najważniejszy krok: Podziel liczbę na klasy i rzędy. Na końcu zawsze sprawdź znak, jednostkę i sens otrzymanego wyniku.

!
Częsty błąd

Nie zaczynaj od przypadkowego działania. Najpierw nazwij dane, ustal kolejność kroków, a potem sprawdź wynik innym sposobem.

?
Szybkie sprawdzenieJak możesz sprawdzić wynik działania?
Sprawdź odpowiedź
Odpowiedź

Wykonaj działanie odwrotne i zobacz, czy otrzymasz jedną z danych początkowych.